O Βίκτωρ Όρμπαν της Ουγγαρίας είναι ο πρώτος λαϊκιστής του 21ου αιώνα, σύμφωνα με τον ίδιο τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα του είναι η παράνομη μετανάστευση, αλλά και η νόμιμη, αλλά και η κατεστημένη τάξη των γραφειοκρατών, δικαστών και στελεχών των μη – κυβερνητικών οργανώσεων. Ως τα τέλη του 2015 έχτισε στη νότια συνοριακή μεθόριο της Ουγγαρίας τείχος προστασίας, καθώς υποστήριζε ότι εκείνη την εποχή ήταν σε εξέλιξη μια κατευθυνόμενη προσπάθεια για την αντικατάσταση του πληθυσμού της χώρας από άλλους ανθρώπους προερχόμενους από το εξωτερικό, και η αλήθεια είναι ότι το κυβερνητικό και πολιτικό σχέδιο που έθεσε σε εφαρμογή σε γενικές γραμμές πέτυχε τους σκοπούς του.
Το ερώτημα που απασχόλησε την κυβέρνηση Όρμπαν ήταν τι θα πράξει μετά από την ολοκλήρωση αυτού του σχεδίου, μόλις η μεταναστευτική κρίση κόπασε, ο Όρμπαν και οι θεωρητικοί του κόμματος του, μάλλον αναπόφευκτα εστράφησαν στην αναζήτηση για τον ηθικό χαρακτήρα της κοινωνίας αλλά και στην αναζήτηση νοήματος για τη ζωή στο σύγχρονο κόσμο. Αυτό που επινόησαν ήταν απογοητευτικό, και καθώς υψηλόβαθμα στελέχη της αμερικανικής Δεξιάς όπως ο Αντιπρόεδρος Βανς ή θεσμοί όπως το Ίδρυμα Heritage, σκοπεύουν να δανειστούν ιδεολογικά στοιχεία από τον Ορμπανισμό, θα ήταν χρήσιμο και αποδοτικό πολιτικά να διερευνήσουν και να εκτιμήσουν τα αίτια της αποτυχίας της μη – φιλελεύθερης Δημοκρατίας που κινείται στα όρια του καταπιεστικού αυταρχισμού.
Όπως γράφει ο Τράβις Άαροε σε ανάλυση του στο βρετανικό πολιτικό περιοδικό Spectator, το πρόβλημα της σημερινής κοινωνίας δεν είναι ότι οι άνθρωποι είναι περισσότερο ελεύθεροι απ’ ότι πρέπει, όπως τουλάχιστον πιστεύει ο Βίκτωρ Όρμπαν. Οι Ορμπανιστές, γράφει ο Τράβις Άαροε, θεώρησαν δεδομένο ότι ο ατομικισμός είναι συστατική συνθήκη του Μοντερνισμού, λόγω της εξατομίκευσης τα πρόσωπα αλλοτριώνονται, παραπαίουν, δεν πιστεύουν σε τίποτε, σύμφωνα με τους Ορμπανιστές ο Φιλελευθερισμός οδηγεί στην πλήρη απαξία και στην πεποίθηση ότι τα άτομα δεν έχουν υποχρεώσεις και δεν οφείλουν τίποτε σε κανέναν. Την πολιτική, φιλοσοφική και ιδεολογική αυτή γραμμή ακολούθησε ο Ζόλταν Κόβατς, Εκπρόσωπος της κυβέρνησης Όρμπαν στο εξωτερικό, αλλά και οι διανοούμενοι και δημοσιογράφοι οι οποίοι στήριξαν και στηρίχθηκαν από την κυβέρνηση Όρμπαν, μεταξύ των οποίων και ο Ροντ Ντρέχερ.
Ως πολιτική και φιλοσοφική διάγνωση, το συμπέρασμα αυτό είναι ιδιαίτερα διευρυμένο, αλλά η αλήθεια είναι ότι η περίοδος της αποκαλούμενης woke διαφώτισης φόρτωσε τους ανθρώπους στις περισσότερες χώρες της Δύσης με πολύ αυστηρές και πολλοί θα έλεγαν εξαναγκαστικές υποχρεώσεις, οι οποίες θεωρούνται εξαιρετικά καταπιεστικές στην καθημερινή ζωή των περισσότερων ανθρώπων. Στις Ηνωμένες Πολιτείες κάποιος θα κινδύνευε να απολυθεί μέχρι αρκετά πρόσφατα, από τις περισσότερες ιδιωτικές εταιρείες, και από όλους τους δημόσιους οργανισμούς αν διαφωνούσε με τις κυρίαρχες αξίες της κοινωνίας, και είναι αλήθεια ότι ο λαϊκισμός τις περισσότερες φορές αναφέρεται στην απελευθέρωση των ατόμων από τέτοιου είδους υποχρεώσεις και περιορισμούς. Οι πολιτικές που υποστηρίζει το κίνημα MAGA, όπως η αυστηρή αντιμετώπιση των εγκληματιών και η καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, κινούνται στα όρια και μερικές φορές στο περιθώριο των κοινών ανθρωπιστικών αξιών και των ηθικών υποχρεώσεων που πηγάζουν από αυτές, το τείχος που δημιούργησε ο Όρμπαν στα νότια σύνορα της Ουγγαρίας, είναι σαφές δείγμα αυτής της λαϊκιστικής πολιτικής, αλλά μάλλον και το τελευταίο, καθώς μετά από την ολοκλήρωση αυτού του σχεδίου το 2015, φαίνεται να έβαλε νερό στο πολιτικό και ιδεολογικό κρασί του. Οι αποφάσεις τότε της κυβέρνησης Όρμπαν για το τείχος δήλωναν ότι οι Ούγγροι και η χώρα τους δεν ήταν τότε υποχρεωμένη να δεχθεί στο έδαφος της τους εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που ζητούσαν άσυλο στην Ευρώπη. Οι κοινές ανθρωπιστικές αξίες δεν θεωρήθηκαν αρκετές για να θέσουν σε κίνδυνο την ζωή των Ούγγρων.
Η λανθασμένη αυτή διάγνωση της αλλοτρίωσης των ανθρώπινων προσωπικοτήτων δια της εξατομίκευσης και του ατομικισμού, εξελίχθηκε σε φιάσκο κατά την διάρκεια της πανδημίας του Covid 19, όταν οι αποκαλούμενη λαϊκιστές μιλούσαν για πλήγμα στη φιλελεύθερη κοινωνία, πλήγμα που θα προκαλούσε αναταραχή και ανατροπές. Τα λοκνταουν θα δημιουργούσαν την αίσθηση μιας συνεκτικής κοινότητας με αμοιβαίες υποχρεώσεις, έτσι έλεγαν οι ορμπανιστές, οι αφελείς και ηδονιστές σύγχρονοι δυτικοί άνθρωποι θα έπρεπε να μείνουν μέσα στο σπίτι και να ασχοληθούν με την κηπουρική και το διάβασμα, γι αυτό και δεν αποτέλεσε έκπληξη ότι η Ουγγαρία του Όρμπαν επεβαλε κάποιους από τους αυστηρότερους περιορισμούς διεθνώς για την πανδημία, κάτι που προκάλεσε τεράστια κοινωνικά προβλήματα αλλά και εκτεταμένες οικονομικές απώλειες. Η αλήθεια είναι ότι ένα από τα κύρια αίτια του Βίκτωρ Όρμπαν στις εκλογές, όπως δείχνουν οι έρευνες των εταιρειών μετρήσεων της κοινής γνώμης, είναι ότι οι μικρομεσαίοι επιχειρηματίες απομακρύνθηκαν από το κόμμα Fid;esz του Όρμπαν, και είναι αυτοί οι πολίτες της Ουγγαρίας που επλήγησαν περισσότερο από τα λοκνταουν του Όρμπαν.
Η ιδέα της εξατομίκευσης και του ατομικισμού (atomization) θα δημιουργήσει ακόμη μεγαλύτερα προβλήματα εάν υιοθετηθεί πλήρως από το κίνημα MAGA στην μετά – Τραμπ εποχή. Κάποιοι θεωρητικοί του λαϊκισμού όπως ο Τζόναθαν Χάιντ θεωρούν δεδομένο ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οδηγούν τους ανθρώπους στην εξατομίκευση, και το μηδενισμό, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πρέπει να περιοριστούν. Παρ΄ όλα ταύτα όμως είναι κυρίως οι λαϊκιστές που χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να προσεγγίσουν τις λαϊκές μάζες, το διαδίκτυο είναι ουσιαστικά ο μόνος χώρος όπου μπορούν να αμφισβητηθούν οι κυρίαρχες αξίες με αποτελεσματικό τρόπο, πολιτικοί αναλυτές μάλιστα εκτιμούν ότι χωρίς το διαδίκτυο οι περισσότεροι λαϊκιστές θα βούλιαζαν πολιτικά.
Οι ιδέες αυτές οδήγησαν και σε ένταση των πατερναλιστικών τόνων απέναντι στους νέους ανθρώπους, οι νέοι έχουν εθιστεί στο πορνό – οι νέοι πρέπει να συνέλθουν, είναι κάποιες από τις κοινές φράσεις που χρησιμοποιούσαν συνέχεια οι ορμπανιστές. Οι νέοι άνθρωποι ήταν η μεγαλύτερη εκλογική ομάδα που στήριξε τον Ντόναλντ Τραμπ στις προεδρικές εκλογές, ακούγοντας όμως ένα μήνυμα απελευθέρωσης, όχι όμως ένα πατερναλιστικό μήνυμα κοινωνικού καθωσπρεπισμού, αν κάποιοι υιοθετήσουν την πολιτική και κοινωνική σεμνοτυφία του πολιτικού μηνύματος Όρμπαν, είναι πιθανόν να περιορίσουν την πολιτική επιρροή του κινήματος MAGA, αλλά και τις πιθανότητες για μια νέα εκλογική νίκη.
Οι πολιτικές περιπέτειες και η ήττα του Όρμπαν θα πρέπει να υπενθυμίσουμε τους θιασώτες του κινήματος MAGA, τους κινδύνους και τις παγίδες της ανάμιξης της θρησκείας στην πολιτική, μπορεί οι Ορμπανιστές να είναι λιγότερο ευσεβείς από τους Αμερικανούς πολιτικούς συνοδοιπόρους τους, όμως ο Θεός συνεχίζει να είναι παρών με διαφόρους τρόπους στην αμερικανική πολιτική σκηνή, κάτι που για ένα λαϊκιστικό κίνημα δεν θεωρείται ιδιαίτερα σοφό ούτε και αποτελεσματικό. Ο λαϊκισμός συνήθως εκφράζεται στην πολιτική σκηνή από τυχοδιώκτες που κινούνται στα όρια του πολιτικού περιθωρίου, με το πέρασμα όμως του χρόνου στο πολιτικό του άρμα ανεβαίνουν και πιο συμβατικοί πολιτικοί όπως ο μεταρρυθμιστής γραφειοκράτης Σκοτ Μπέσεντ, το κίνημα όμως πάντοτε θα έχει λόγω της πολιτικής φύσεως του αμφιλεγόμενες ρίζες αλλά και προσωπικότητες. Η αλήθεια είναι επίσης ότι οι ψηφοφόροι και η κοινή γνώμη αποδέχονται τις αμφιλεγόμενες προσωπικότητες εφόσον υλοποιούνται οι αλλαγές που υπόσχεται το κίνημα, αλλά η κυρίαρχη εκτίμηση είναι ότι οι ψηφοφόροι παντού, και στην Αμερική χάνουν, και θα χάσουν την υπομονή τους αν αρχίσουν να δέχονται από τους πολιτικούς θρησκευτικά μαθήματα, και μάλιστα ματηχητικού χαρακτήρα. Ο συνδυασμός δημόσιας ευσέβειας και ιδιωτικής διαφθοράς υπήρξε ιδιαίτερα καταστροφικός για το πολιτικό μέλλον των ορμπανιστών, η πολιτική αυτή αντίφαση και ασυνέπεια εφοδίασε την αντιπολίτευση, σήμερα κυβερνητική παράταξη της Ουγγαρίας με αποτελεσματικά πολιτικά και προπαγανδιστικά όπλα. Ένα κίνημα MAGA στην Αμερική που θα καταφύγει στο χριστιανικό ηθικισμό, σχεδόν σίγουρα θα έχει την ίδια πολιτική κατάληξη.
Η εισπήδηση της θρησκείας στην πολιτική σταιρεί επίσης το λαϊκιστικό κίνημα από την ριζοσπαστική του διάσταση, την οποία έχουν απόλυτη ανάγκη οι απανταχού λαϊκιστές, η θρησκεία δεν απειλεί με κανένα ουσιαστικό τρόπο το αποκαλούμενο κατεστημένο, και δεν προάγει τις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, εκτός πιθανόν από την επανα καθιέρωση της πρωινής προσευχής στα σχολεία. Τείνει μάλιστα να καταστήσει την woke agenda επίκεντρο κάθε δραστηριότητας που έλκει το ενδιαφέρον φιλόδοξων και ριψοκίνδυνων ανθρώπων που ζητούν αλλαγές, η απλά δραστηριότητες που προκαλούν έντονο ενδιαφέρον και ανεβάζουν την αδρεναλίνη. Ο πυρήνας του ορμπανικού κινήματος αποτελείται από ανθρώπους που έμαθαν την πολιτική κατά την εποχή της δύσης των κομμουνιστικών καθεστώτων, τόσο της Ουγγαρίας όσο και της Ρωσίας, γι αυτό και η θρησκευτική ευσέβεια και η νατιβιστική πολιτική προπαγάνδα έγινε με προχειρότητα και μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Οι Αμερικανοί όμως μιμητές των ορμπανιστών είναι αυθεντικοί και αυτοδημιούργητοι, γι αυτό και αν καταφέρουν να επικρατήσουν στο κίνημα MAGA, το μήνυμα που θα εκπέμψει το κίνημα δεν θα είναι ελκυστικό αλλά μάλλον βλαβερό πολιτικά για το κίνημα. Μπορεί ο Πρόεδρος Τραμπ να είναι αντίθετος με το πολιτικό μήνυμα του Ρικ Σαντόρουμ, όμως η αντίδραση του Μπαράκ Ομπάμα και της Χίλαρι Κλίντον στα νέα της εκλογικής ήττας του Όρμπαν, δείχνει ότι οι κήρυκες της αμερικανικής woke agenda θα επιθυμούσα πολύ στις εκλογές του 2028 να αντιμετωπίσουν έναν αντίπαλο τύπου Όρμπαν – Σαντόρουμ.
ΔΗΜΗΤΡΣΗ ΘΩΜΑΣ / ΔΙΕΘΝΟΛΟΓΟΣ – ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ


